Meyve Ağaçları Ne Zaman ve Nasıl Budanır?

Budama, meyve ağacının hem verimini hem de sağlığını doğrudan etkiler. Doğru zamanda ve doğru şekilde yapılan budama ağaca ışık ve hava kazandırır, hastalık riskini azaltır ve meyve kalitesini artırır.

Kış budaması

Ağaç yapraklarını döküp dinlenmeye geçtikten sonra, şiddetli don dönemleri dışında yapılır. Ağacın iskeleti şekillendirilir, kuru, hastalıklı ve birbirine sürtünen dallar alınır. Ağaç çıplak olduğu için dal yapısı net görünür.

Yaz budaması

Büyüme döneminde yapılan hafif budamadır. Su sürgünleri ve gereksiz sık sürgünler alınır, ağacın aşırı büyümesi dengelenir. Kış budaması kadar sert yapılmaz.

Hangi dallar alınır?

• Kuru, kırık ve hastalıklı dallar,
• Tacın içine doğru büyüyen dallar,
• Birbirine sürtünen ya da çapraz dallar,
• Gövde dibinden ve kökten çıkan sürgünler,
• Dik büyüyen su sürgünleri.

Doğru kesim

Kesimi dalın gövdeye birleştiği bilezik kısmının hemen dışından yapın; ne çok uzun kütük bırakın ne de bileziği kesin. Kalın dalları kabuk soyulmasın diye önce alttan hafif bir kesim yapıp sonra üstten kesin.

Hangi alet?

• İnce dallar: el budama makası veya akülü budama makası,
• Orta kalınlıkta dallar: dal kesme makası veya el budama testeresi,
• Kalın dallar: benzinli budama testeresi.

Aletleri ağaçtan ağaca geçerken temizlemek hastalıkların yayılmasını önler. Türe özel budama yöntemleri için bölgenizdeki ziraat uzmanlarının önerilerini de dikkate alın.

Budama türleri

• Şekil budaması: Genç ağaçlarda dengeli bir iskelet oluşturmak için yapılır.
• Ürün budaması: Verim çağındaki ağaçlarda meyve dallarının yenilenmesini ve ışık almasını sağlar.
• Gençleştirme budaması: Yaşlanmış, verimi düşmüş ağaçlarda birkaç yıla yayılarak yapılır.
• Temizlik budaması: Kuru, kırık ve hastalıklı dalların alınmasıdır; her zaman yapılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Bir yılda çok fazla dal almak: Ağaç strese girer, aşırı su sürgünü verir.
• Uzun dal parçası (kütük) bırakmak: Kuruyan kütük hastalıklara kapı açar.
• Kabuğu yırtmak: Kalın dalları kontrolsüz kesmek gövdeye zarar verir.
• Kör aletle budamak: Ezilen dokular geç iyileşir.

Güvenlik

Yüksek dallarda merdiven yerine uzun saplı budama makası ya da teleskopik budama testeresi kullanmak daha güvenlidir. Merdiven kullanacaksanız sağlam zeminde, bir yardımcı eşliğinde çalışın.

Budamaya başlamadan önce

• Aletlerinizi bileyin ve temizleyin.
• Ağacın etrafında dolaşıp genel şekli değerlendirin.
• Önce kuru ve hastalıklı dalları, sonra şekil için alınacak dalları belirleyin.
• Aynı yıl içinde ağacın çok büyük bir kısmını almayı planlamayın.

Plansız başlanan budama genellikle gereğinden fazla dal alınmasıyla sonuçlanır. Birkaç dakikalık değerlendirme, ağacın sağlığı için büyük fark yaratır.

Yanlış bilinenler

• “Ne kadar çok budarsam o kadar meyve verir.” Aşırı budama ağacı strese sokar.
• “Budama sadece kışın yapılır.” Yaz budaması ve temizlik budaması da vardır.
• “Kesim yeri önemli değil.” Bileziğin dışından temiz kesim yarayı hızlı kapatır.

Kısaca

• Kış budamasında iskeleti, yazın sürgünleri düzenleyin.
• Önce kuru ve hastalıklı dalları alın.
• Keskin ve temiz aletle, doğru noktadan kesin.

Sık sorulan sorular

Her yıl budamak gerekir mi?

Düzenli hafif budama, birkaç yılda bir yapılan sert budamadan daha sağlıklıdır.

Budama yarasına macun sürülmeli mi?

Kalın kesimlerde aşı macunu kullanılabilir; ince kesimlerde genellikle gerekmez.

Yaşlı ağaç gençleştirilebilir mi?

Kademeli budamayla birkaç yılda gençleştirme yapılabilir; tek seferde sert budamadan kaçının.

Size uygun modeli seçmekte kararsız kalırsanız WhatsApp hattımızdan (0542 285 02 85) bize yazabilirsiniz.